Mestre Mateo

O Mestre Mateo aparece documentado en 1168, cando Fernando II lle concedeu unha pensión vitalicia vinculada á dirección das obras da catedral de Santiago. A partir dese momento desenvolveuse un proxecto que non se limitaba a completar un edificio iniciado un século antes, senón que reformulaba a súa fachada occidental, os accesos, a experiencia litúrxica e a relación entre arquitectura e escultura.

O Pórtico da Gloria, construído aproximadamente entre 1188 e 1211, é a parte máis coñecida dese programa. A súa iconografía, a expresividade das figuras e a integración do conxunto coa cripta e a tribuna occidental mostran unha concepción espacial unitaria. O taller de Mateo reuniu artistas de procedencias diversas e introduciu solucións que anuncian unha sensibilidade cada vez máis próxima ao gótico.

A segunda gran intervención foi o coro pétreo, instalado nos primeiros tramos da nave central. Concibido como un auténtico 'templo dentro do templo', articulaba o uso cerimonial do espazo e desenvolvía un programa iconográfico relacionado co conxunto mateán. O coro foi desmontado a comezos do século XVII, pero numerosas pezas permitiron reconstruír parcialmente a súa estrutura e importancia.